top of page

TAŞLARIN HATIRLADIĞI TOROSLARIN SON MUHAFIZLARI

3 gün önce
30 dakikada okunur

Akseki Sarıhacılar'dan Sadıklar'a Via Sebaste Anma Yürüyüşü

"İnsanlar unutur, yollar unutmaz. Taşlar, üzerlerinden geçen herkesi hatırlar."

Bir Akseki sözü; Doğduğu toprakları unutmayanların memleketidir Akseki !

 

Akseki Sarıhacılar Köyü

KAYIP İMPARATORLUKLARIN YOLU

Bazı yollar vardır...

İnsanlar onları kullanır.

Bazı yollar vardır...

İnsanlar onları inşa eder.

Ve bazı yollar vardır ki...

İnsanlar gelir geçer, imparatorluklar doğar ve yıkılır, şehirler kurulur ve unutulur, ama o yol yaşamaya devam eder.

Via Sebaste işte böyle bir yoldu.

Toros Dağları'nın göğsüne işlenmiş taş bir destan...

Akdeniz'in maviliklerinden Anadolu'nun içlerine uzanan bir zaman nehri...

Bir yol değil, binlerce yılın hafızası...

Bugün Sarıhacılar, Belenalan, Dikmen ve Sadıklar köyleri arasında uzanan sessiz patikalar olarak görülen güzergâh, bir zamanlar dünyanın en önemli stratejik yollarından biriydi.

Ve o sabah...

Trekking ekibinin yürüyüşçüleri henüz farkında olmasalar da yalnızca bir doğa yürüyüşüne değil, iki bin yıllık bir hikâyenin içine adım atacaktı.

Gecenin son saatleriydi.

Antalya henüz uyuyordu.

Şehrin sokakları sessizdi.

Ancak Toroslar uyumuyordu.

Çünkü dağlar uyumazdı.

Onlar beklerdi.

Yüzyıllarca bekledikleri gibi...

Yolcularını...

Kervanlarını...

Hikâyelerini...

Ve sırlarını...

Akdeniz'den gelen hafif rüzgâr yüksek zirvelere çarpıyor, vadilere doğru uzun uğultular gönderiyordu.

Belki de bu, dağların çağrısıydı.

Belki de yalnızca rüzgârdı.

Kim bilebilirdi?

Çünkü Toroslar bazen gerçeği efsanenin içine saklamayı severdi.

Bugün Via Sebaste olarak bilinen yolun hikâyesi, Roma İmparatorluğu'nun kudretli günlerine kadar uzanıyordu.

Bundan yaklaşık iki bin yıl önce...

Anadolu'nun bu sarp dağları Roma için büyük bir sorun oluşturuyordu.

İç bölgelerle Akdeniz limanları arasındaki geçişler zordu.

Yüksek dağlar, dar boğazlar ve kontrol edilmesi güç vadiler ulaşımı güçleştiriyordu.

Roma mühendisleri bu soruna çözüm buldu.

Ve dağların kalbine taş bir damar işlediler.

Via Sebaste...

Yani "Kutsal Yol"...

Taş taş örülen bu güzergâh askeri birliklerin ilerlemesini sağlıyor, ticareti geliştiriyor ve Anadolu'nun kalbini Akdeniz'e bağlıyordu.

Fakat zaman ilerledikçe yol yalnızca askerlerin değil, insanların yolu haline geldi.

Kervanların...

Tüccarların...

Seyyahların...

Göçerlerin...

Hac yolcularının...

Türkmen obalarının...

Ve nice adsız kahramanın yolu...

Her ayak izi onu biraz daha büyüttü.

Her geçen yolcu taşlarına yeni hikâyeler bıraktı.

Yüzyıllar geçti.

Roma gitti.

Bizans geldi.

Bizans gitti.

Selçuklular geldi.

Onlar da geçti.

Osmanlı yükseldi.

Sonra o da tarihin sayfalarındaki yerini aldı.

Fakat yol hâlâ oradaydı.

Çünkü insanlar değişebilirdi.

Devletler değişebilirdi.

Bayraklar değişebilirdi.

Ama dağlar değişmezdi.

Ve yollar da onların hafızasıydı.

Bir Yörük çocuğu sürüsünü önüne katıp yaylaya çıkarken aynı taşlara basıyordu.

Bir derviş dağ köylerine giderken aynı yoldan yürüyordu.

Kervanlar aynı virajları dönüyor, aynı gölgeliklerde dinleniyor, aynı çeşmelerden su içiyordu.

Via Sebaste yalnızca bir ulaşım hattı değildi.

Anadolu'nun nabzıydı.

Yıllar boyunca Toroslar'ın eteklerinde yaşayan yaşlılar arasında bir söylence anlatıldı.

Derlerdi ki...

Bir yol ne kadar çok insanı taşırsa o kadar canlı olur.

Ve Via Sebaste iki bin yıl boyunca o kadar çok insan taşımıştı ki artık kendi ruhuna sahip olmuştu.

Bu yüzden bazı geceler...

Ay ışığı dağların üzerine düştüğünde...

Eski yolcuların gölgeleri taşların üzerinde yeniden belirirdi.

Sırtlarında yük taşıyan kervancılar...

Atlı askerler...

Yörük obaları...

Ve kilometrelerce uzanan deve katarları...

Bazıları bunları sis sanırdı.

Bazıları hayal...

Ama dağ köylüleri yalnızca gülümserdi.

Çünkü onlar dağların sırlarını biliyordu.

Hakret Trekking ekibinin yolculuğu işte bu hikâyelerin içinden geçecekti.

Kimileri bu yürüyüşe doğa için katılmıştı.

Kimileri tarih için...

Kimileri ise yalnızca dağların çağrısını duyduğu için...

Ama hepsinin ortak bir yanı vardı.

Hiçbiri dönüşte aynı insan olmayacaktı.

Sabahın ilk ışıkları Akseki yollarını aydınlatmaya başladığında araç sessizce yükseliyordu.

Aşağıda kalan Antalya artık görünmüyordu.

Yerini çam ormanları almıştı.

Sonra sedirler...

Sonra kayalıklar...

Sonra da Toroslar'ın görkemli duvarları...

Fatma ve Şahin Hoca ön sırada oturuyordu.

Haritaya baktığında yalnızca kilometreleri görmüyordu.

Geçmişi görüyordu.

Fatma Hoca önlerindeki parkuru düşünüyordu.

Hasan Hoca dışarıdaki dağ siluetlerini sessizce izliyordu.

Aytekin Hoca'nın yüzünde kendinden emin bir ifade vardı.

Sema Hoca ise yolculuğun enerjisini hissediyordu.

Arka sıralarda Osman pencereye yaslanmıştı.

Fotoğraf makinesi kucağındaydı.

Henüz çekmediği karelerin heyecanını taşıyordu.

Yanında oturan Cenk çoktan günün ışığını hesaplamaya başlamıştı.

Esra dağların sisler içindeki görüntüsünü izliyor, sanki uzaklarda bir şey arıyordu.

Nursel, Sevgi, Aylin, Ayşe, Gökçen ve Fatma kendi sohbetlerine dalmıştı.

Kimse yüksek sesle konuşmuyordu.

Çünkü dağlar yaklaştıkça insanın sesi istemeden alçalır.

Torosların yanında insan kendini küçük hisseder.

Hem küçük...

Hem de büyük...

Çünkü orada insan doğanın bir parçası olduğunu hatırlar.

Araç Sarıhacılar'a yaklaşırken bir noktada durdu.

İşte tam o sırada araç kapısı açıldı.

Ve içeri Arif Bey girdi.

Dağların çocuğu...

Bu toprakların yaşayan hafızası...

Yüzündeki çizgiler bir haritayı andırıyordu.

Her biri ayrı bir patika...

Her biri ayrı bir hikâye...

Araç ilerlemeye devam ederken Arif Bey yavaşça konuşmaya başladı.

"Birazdan göreceğiniz yol..."

Herkes ona döndü.

"...sıradan bir patika değildir."

Sessizlik oluştu.

"Bu taşlara Roma askerleri bastı."

Kimse konuşmuyordu.

"Bu taşlardan Selçuklu kervanları geçti."

Dışarıdaki dağlara baktı.

"Bu taşlardan Yörükler yaylalarına ulaştı."

Sonra uzaklara baktı.

"Ve şimdi aynı taşlara siz basacaksınız."

Araç içinde derin bir sessizlik oluştu.

Çünkü herkes o anda yürüyüşün anlamının değiştiğini hissetmişti.

Artık bu bir trekking faaliyeti değildi.

Bu bir zaman yolculuğuydu.

İki bin yıllık bir mirasın izlerini sürme yolculuğuydu.

Ve Toroslar...

Onları bekliyordu.

Sessizce...

Sabırla...

Bin yıldır beklediği gibi...

SARIHACILAR-TAŞLARIN KONUŞTUĞU KÖY

Sabah güneşi, Torosların doruklarından ağır ağır yükselirken Sarıhacılar'ın taş duvarları altın bir ışıkla parlamaya başlamıştı.

Dağların arasında sıkışmış bu kadim köy, uzaktan bakıldığında bir yerleşim yerinden çok zamanın unuttuğu bir kaleyi andırıyordu.

Sanki yüzyıllardır aynı yerde durmuş...

Fırtınalara meydan okumuş...

Karları, yağmurları, savaşları ve göçleri görmüş...

Ve bütün bunların ardından hâlâ dimdik ayakta kalmayı başarmıştı.

Trekking ekibinin üyeleri araçtan inerken ilk hissettikleri şey sessizlik oldu.

Ama bu alışılmış bir sessizlik değildi.

Şehirlerin sessizliği boşluk taşırdı.

Buradaki sessizlik ise anlam taşıyordu.

Sanki her taşın, her ağacın, her duvarın söylemek istediği bir hikâyesi vardı.

Şahin Hoca kısa bir süre köy meydanına baktı.

Bir rehberden çok bir komutan gibi görünüyordu.

Çünkü bugün yürünecek yol yalnızca kilometrelerden ibaret değildi.

Bir mirasa sahip çıkılacaktı.

Geçmişin izleri takip edilecekti.

Neredeyse iki bin yıldır ayakta duran bir medeniyet koridorunun taşlarına basılacaktı.

Fatma Hoca yürüyüşçüleri etrafında toplarken Hasan Hoca köyün yukarısında yükselen dağ sırtlarını inceliyordu.

Aytekin Hoca ve Sema Hoca katılımcıların son hazırlıklarını kontrol ediyordu.

Kimse bunu yüksek sesle söylemiyordu.

Ama herkes içinde aynı heyecanı hissediyordu.

Bugün farklı bir gündü.

Sarıhacılar...

Bir köyden fazlasıydı.

Toroslar'ın hafızasıydı.

Yüzyıllar boyunca kervanların konakladığı, göç yollarının kesiştiği, yaylacılığın kalbinin attığı yerlerden biriydi.

Via Sebaste üzerinden ilerleyen yolcular için güvenli bir nefes alma noktası olmuştu.

Bir zamanlar develerin çanları bu sokaklarda yankılanırdı.

At nalı sesleri taş duvarlardan geri dönerdi.

Yük taşıyan katırlar sabaha kadar köy meydanında dinlenirdi.

Yörük obaları yaylalara çıkmadan önce burada son hazırlıklarını yapardı.

Belki de tam bu meydanda...

Belki de tam durdukları yerde...

Yüzlerce yıl önce başka yolcular durmuştu.

Başka hikâyeler başlamıştı.

Osman fotoğraf makinesini eline aldı.

Vizörden köye baktı.

Ancak objektif yalnızca taşları göstermiyordu.

Her pencere ayrı bir zaman dilimine açılıyordu sanki.

Her kapının ardında unutulmuş bir hikâye saklıydı.

Yan tarafta Cenk farklı açılar yakalamaya çalışıyordu.

Işık mükemmeldi.

Sabahın ilk saatleri düğmeli evlerin yüzeylerine benzersiz bir derinlik katıyordu.

Esra eski bir taş duvarın önünde durmuştu.

Parmaklarını duvara dokundurdu.

Taş soğuktu.

Ama içinde sıcak bir geçmiş saklıydı.

Nursel ve Sevgi hayranlıkla çevreyi izliyordu.

Aylin sürekli karşı tepelerdeki patikalara bakıyordu.

Gökçen ve Ayşe çoktan düğmeli evlerin detaylarını keşfetmeye başlamıştı.

Fatma ise köy meydanındaki asırlık çınarın gölgesinde sessizce etrafı seyrediyordu.

Kimsenin acelesi yoktu.

Çünkü Sarıhacılar insanı yavaşlatıyordu.

Tam o sırada Derya Hanım köyün dışındaki taşlık alana doğru ilerledi.

Bir süre eğilip toprağı inceledi.

Ardından gülümsedi.

Her zamanki gibi ilk fark ettiği şey dağın görünmeyen yüzü olmuştu.

“Buraya bakın...” dedi.

Grup etrafında toplandı.

Bir kayanın dibinde küçük mantarlar yükseliyordu.

Pek çoğu için sıradan bir görüntüydü.

Ama Derya Hanım'ın gözünde bu bir hikâyeydi.

"Bir ormanın gerçek sahipleri bazen ağaçlar değildir."

Herkes merakla onu dinliyordu.

"Toprağın altında kilometrelerce uzanan yaşam ağları vardır. Bütün orman birbirine bağlıdır."

Arif Bey ona gülümseyerek baktı.

"Derya Hanım doğru söylüyor."

Ardından elini dağlara çevirdi.

"Bu dağlar da böyledir."

Kimse anlamamıştı.

Arif Bey devam etti.

"Köyler ayrı görünür."

Parmağıyla sırasıyla Sarıhacılar, Belenalan, Dikmen ve Sadıklar yönlerini gösterdi.

"Ama aslında hepsi tek bir hikâyenin parçalarıdır."

Köyün dar sokaklarından geçmeye başladıklarında sabah güneşi artık yükselmişti.

Düğmeli evler bütün ihtişamıyla ortaya çıkıyordu.

Taş ile ahşabın kusursuz uyumu...

Dağ insanının zekâsı...

Doğaya meydan okumayan ama onunla birlikte yaşayan bir mimari...

Her ev adeta bir kale gibiydi.

Bazıları yüz elli yıllık...

Bazıları iki yüz yıllık...

Belki daha da eski...

Rüzgâr ahşap saçakların arasından geçiyor, eski zamanlardan kalmış fısıltılar taşıyordu.

Osman o an objektifini bir evin penceresine çevirdi.

Vizörde bir anlık garip bir görüntü oluştu.

Sanki pencerenin içinde yaşlı bir adam durmuş dışarı bakıyordu.

Bir Yörük...

Bir kervancı...

Ya da yüzyıllar öncesinden kalmış bir yolcu...

Osman gözünü vizörden çekti.

Pencere boştu.

Kimse yoktu.

Tekrar baktı.

Yine boştu.

Gülümseyerek başını salladı.

"Hikâyelerin etkisindeyim galiba."

Ama Arif Bey uzaktan ona bakıyordu.

Ve hafifçe gülümsüyordu.

Çünkü dağ insanları bazı şeyleri açıklamaya ihtiyaç duymazdı.

Köyün son evleri geride kalmaya başladı.

Artık önlerinde gerçek yol uzanıyordu.

Via Sebaste...

İki bin yıllık taş bir nehir...

Uzaklardan bakıldığında sıradan bir patika gibi görünüyordu.

Ama yaklaştıkça farklılığı ortaya çıkıyordu.

Bazı bölümleri hâlâ Roma taşlarıyla döşeliydi.

Bazı yerlerde tekerlek izleri bile seçilebiliyordu.

Asırlar boyunca aynı noktadan geçen yük arabalarının açtığı izler...

İnsan emeğinin zamana bıraktığı mühürler...

Şahin Hoca yolun başında durdu.

Herkes sessizce toplandı.

Karşılarında uzanan tarihi güzergâha baktılar.

Dağların arasına doğru kayboluyordu.

Belenalan yönünde yükseliyor...

Sonra görünmez oluyordu.

Sanki Toroslar onu kendi göğsünde saklıyordu.

Şahin Hoca derin bir nefes aldı.

"Arkadaşlar..."

Herkes ona döndü.

"Birazdan başlayacağımız yol yalnızca bir trekking parkuru değil."

Rüzgâr yükseldi.

Çamların arasında güçlü bir uğultu duyuldu.

"Bu yol, binlerce insanın hayallerini taşıdı."

Kimse konuşmuyordu.

"Kimileri bu yoldan servet kazanmaya gitti."

"Kimileri vatan savunmaya."

"Kimileri sevdiklerine kavuşmaya."

"Kimileri ise yeni bir hayat kurmaya."

Şahin Hoca gözlerini patikaya çevirdi.

"Şimdi sıra bizde."

Ve o anda...

Trekking ekibi ilk adımını attı.

Taşlar sessizdi.

Dağlar sessizdi.

Ama sanki bütün Toroslar onları izliyordu.

Çünkü Sarıhacılar geride kalmıştı.

Önlerinde artık yalnızca yol vardı.

Ve o yol, onları tarih ile efsanenin birbirine karıştığı dağların kalbine götürecekti.

BELENALAN'A GİDEN TAŞ YOL

Sarıhacılar'ın son taş evleri arkalarında küçülmeye başladığında, yolun gerçek yüzü ortaya çıkmaya başladı.

Artık düğmeli evlerin gölgesi geride kalıyor, yürüyüşçüler Toroslar'ın derinliklerine doğru ilerliyordu.

Önlerinde uzanan Via Sebaste, sabah güneşinin altında gümüş renkli bir yılan gibi kıvrılarak dağların arasına giriyordu.

Bazen gözden kayboluyor...

Bazen yeniden beliriyor...

Sanki yol değil de yaşayan bir varlık onları çağırıyordu.

Dünyanın birçok yerinde tarihi yollar vardır.

Ancak Via Sebaste farklıydı.

Çünkü bu yol yalnızca insanların açtığı bir güzergâh değildi.

Dağların kabul ettiği bir yoldu.

İki bin yıldır karlar altında kalmış...

Sel baskınlarına direnmiş...

Depremler yaşamış...

İmparatorlukların yükselişine ve çöküşüne tanıklık etmişti.

Ama hâlâ oradaydı.

Ve şimdi Hakret Trekking ekibi, bu kadim yolun sessiz bekçileri gibi ilerliyordu.

Şahin Hoca grubun önünde yürüyordu.

Adımları sakindi.

Yolun ritmine uyum sağlamıştı.

Yanında Arif Bey bulunuyordu.

Yerel rehber bir ara eğilip yolun üzerindeki iri taşlardan birine dokundu.

Taşın yüzeyi yılların aşındırdığı çizgilerle kaplıydı.

"Şuna dikkat edin."

Grup etrafında toplandı.

Taşın üzerinde iki derin oluk uzanıyordu.

İlk bakışta sıradan görünüyordu.

Ama değildi.

"Bu izler..." dedi Arif Bey.

"...yüzyıllarca aynı yerden geçen yük arabalarının izleri."

Bir an sessizlik oluştu.

Osman eğilip dikkatle baktı.

Gerçekten de taşın üzerinde insan eliyle açılmış gibi duran tekerlek izleri vardı.

Roma döneminden...

Bizans'tan...

Selçuklulardan...

Osmanlı'dan kalmış olabilirdi.

Belki de yüzlerce farklı kuşak aynı taşın üzerinden geçmişti.

Osman fotoğraf makinesini kaldırdı.

Deklanşör sesi duyuldu.

Bir kare çekmişti.

Ama aslında bir fotoğraf değil...

Zamanın kendisini kaydediyordu.

Yol yükseldikçe eğim sertleşmeye başladı.

Başlangıçtaki sohbetler azalmıştı.

Artık herkes nefesini adımlarına göre ayarlıyordu.

Çünkü Toroslar sabırsız insanları sevmezdi.

Her şeyi kendi temposunda yaptırırdı.

Bir süre sonra grup uzun bir sedir ormanının içine girdi.

Anadolu'nun kadim sedirleri...

Bazılarının yüzlerce yaşında olduğu söylenirdi.

Kalın gövdeleri gökyüzüne doğru dev sütunlar gibi yükseliyordu.

Dalların arasından süzülen ışıklar yerde altın parçaları oluşturuyordu.

Rüzgâr ağaçların tepesinde dolaşıyor, eski çağlardan gelen ilahiler gibi sesler çıkarıyordu.

Esra yürürken başını kaldırdı.

"İnsan burada kendini çok küçük hissediyor."

Hasan Hoca hafifçe gülümsedi.

"Dağlar insana haddini hatırlatır."

Kimse itiraz etmedi.

Çünkü herkes aynı şeyi hissediyordu.

Sedirlerin arasında yürürken sanki başka bir zamana geçmişlerdi.

Derya Hanım bir noktada yeniden durdu.

Ormanın derinliklerini inceliyordu.

Toprağın üzerindeki küçük yaşam belirtilerini fark etmişti.

Bir ağacın dibinde beliren mantar kolonisini gösterdi.

"Burada yaşam yüzeyde gördüğümüzden çok daha büyük."

Ayşe ve Gökçen dikkatle bakıyordu.

Derya Hanım devam etti.

"Bu mantarların altında kilometrelerce uzanan ağlar olabilir."

Sevgi şaşkınlıkla başını salladı.

"Yani bütün orman birbirine bağlı mı?"

"Evet."

Arif Bey duyduklarını onayladı.

Sonra uzak tepeleri gösterdi.

"Toroslar da böyledir."

Kimse konuşmadı.

"Bir köy başka köye bakar."

"Bir vadi başka vadiye."

"Bir dağ başka dağa."

"Ama hepsi aynı bedenin parçalarıdır."

Bu sözler rüzgârın uğultusuna karışıp sedirlerin arasında kayboldu.

Sabah ilerledikçe güneş güçleniyordu.

Belenalan yönündeki yükseliş artık daha belirgin hale gelmişti.

Patika bazen kayalıkların arasından geçiyor...

Bazen dar bir sırt hattına dönüşüyor...

Bazen de eski Roma döşemeleri yeniden ortaya çıkıyordu.

Şahin Hoca her mola noktasında grubun durumunu kontrol ediyor, Fatma Hoca ve Sema Hoca arkadaki yürüyüşçülerle ilgileniyordu.

Aytekin Hoca zaman zaman rotanın gerisine dönerek herkesin güvenli şekilde ilerlediğinden emin oluyordu.

Bu sadece bir ekip değildi.

Birlikte hareket eden bir kervana dönüşmeye başlamışlardı.

Tıpkı yüzyıllar önce bu yolu kullananlar gibi.

Öğleye yaklaşırken yol, çıplak kayalıkların hâkim olduğu yüksek bir sırta çıktı.

Ve sonra...

Toroslar bütün ihtişamını gösterdi.

Önlerinde sonsuz gibi görünen dağ sıraları uzanıyordu.

Birbirinin ardından yükselen zirveler...

Derin vadiler...

Karanlık ormanlar...

Uzaklarda mavi bir sis denizine dönüşen dağ siluetleri...

Kimse konuşmuyordu.

Bazı manzaralar karşısında insan susardı.

Çünkü kelimeler yetersiz kalırdı.

Osman objektifini kaldırdı.

Ama bir süre fotoğraf çekemedi.

Çünkü gördüğü şey bir manzara değil, devasa bir destandı.

Toroslar bütün görkemiyle önlerinde duruyordu.

Sanki Anadolu'nun omurgası göğe yükseliyordu.

Tam o sırada Arif Bey ufku işaret etti.

"Biliyor musunuz?"

Herkes ona döndü.

"Eskiden bu dağları aşmak haftalar sürerdi."

Sessizlik oluştu.

"Kervanlar bazen yüzlerce hayvandan oluşurdu."

"Develer..."

"Katırlar..."

"Atlı muhafızlar..."

"Tacirler..."

"Demirciler..."

"Dokumacılar..."

"Gezginler..."

"Yörük aileleri..."

Bir an duraksadı.

"Geçitlerde eşkıyalar olurdu."

"Kar fırtınaları olurdu."

"Kurt sürüleri olurdu."

Ama sonra gülümsedi.

"Yine de insanlar bu yolu kullanmaya devam etti."

"Çünkü bu yol yaşamın kendisiydi."

O anda herkes önlerinde uzanan taşlara yeniden baktı.

Artık yalnızca yol görmüyorlardı.

İnsanlığın geçtiği bir koridor görüyorlardı.

Ve tam o sırada...

Rüzgâr aniden yön değiştirdi.

Vadilerin derinliklerinden güçlü bir uğultu yükseldi.

Çam ormanları dalgalandı.

Bulutlar gökyüzünde ağır ağır hareket etmeye başladı.

Osman istemsizce durdu.

Karşı tepede bir hareket fark etmişti.

Uzakta...

Çok uzakta...

Sırt hattında ilerleyen birkaç gölge...

İnsana benziyorlardı.

Sanki yük taşıyorlardı.

Bir an için eski bir kervan görünmüş gibiydi.

Osman gözlerini kırptı.

Gölge kayboldu.

Yalnızca rüzgâr kalmıştı.

Ama Arif Bey'in yüzündeki ifadeyi gördüğünde içinde tuhaf bir his oluştu.

Çünkü Arif Bey de aynı yöne bakıyordu.

Ve sanki gördüğü şeyi tanıyormuş gibi sessizce gülümsüyordu.

Önlerinde artık Belenalan vardı.

Fakat Via Sebaste'nin gerçek sırrı da yavaş yavaş ortaya çıkmaya başlıyordu.

Sanki dağlar...

Yüzyıllardır sakladığı hikâyeyi anlatmak için doğru yolcuları seçmişti.

Ve Hakret Trekking ekibi, henüz farkında olmasa da bu destanın bir parçası haline gelmeye başlamıştı...

BELENALAN- RÜZGÂRIN TAŞIDIĞI SESLER

Yol yükseldikçe dünya aşağıda kalıyordu.

Sarıhacılar artık gerilerde, taş evleriyle küçücük görünüyordu.

Önlerinde ise Belenalan'a doğru uzanan kadim geçit yükseliyordu.

Toroslar burada başka görünüyordu.

Daha sert...

Daha ihtişamlı...

Daha yaşlı...

Sanki dağların yüzündeki kırışıklıklar belirginleşiyordu.

Yürüyüşçüler adımlarını ritimli şekilde atarken Arif Bey elindeki değneği eski taşların üzerinde gezdirdi.

Bir noktada durdu.

Yerde yarı toprağa gömülmüş büyük bir taş vardı.

Taşın yüzeyinde zamanın silemediği izler seçiliyordu.

Arif Bey sessizce konuştu.

"Biliyor musunuz..."

Rüzgârın sesi hafifledi.

"Bu yoldan geçen son büyük deve kervanlarından biri yaklaşık yüz yıl önce buradan geçti."

Osman dikkat kesildi.

Cenk fotoğraf çekmeyi bıraktı.

Herkes Arif Bey'e dönmüştü.

"Akseki tarafından gelen kırk develik bir kervanmış."

"Yükleri ipek, deri ve baharatmış."

Arif Bey uzak vadilere baktı.

"Yaşlılar anlatırdı."

"Karşıki sırtlarda üç gün süren bir tipi başlamış."

"Develerin çan sesleri günlerce dağlarda yankılanmış."

"Kervan kaybolmuş."

Şaşkın bakışlar arasında devam etti.

"Elli yıl sonra bir çoban dağın yamacında deve çanları bulmuş."

Kimse konuşmadı.

Dağların sessizliği hikâyenin bir parçası olmuştu.

Bir süre sonra Şahin Hoca yürüyüşü yavaşlattı.

Karşılarında yükselen geçit geniş bir manzara sunuyordu.

Arif Bey yine anlatmaya başladı.

"Bu dağlar yalnızca tüccarları taşımazdı."

"Yörükleri de taşırdı."

Ve işte o anda hikâye başka bir zamana açıldı.

Bahar geldiğinde Toroslar'ın etekleri hareketlenirdi.

Çadırlar toplanırdı.

Sürüler hazırlanırdı.

Keçiler, koyunlar, atlar...

Yüzlerce hayvan...

Binlerce insan...

Bütün bir yaşam dağlara doğru yürümeye başlardı.

Konya'nın sıcak ovalarından...

Manavgat'ın kıyılarından...

Akseki'nin eteklerinden...

Obalar yaylalara göçerdi.

İşte o zaman Via Sebaste yeniden canlanırdı.

Sabahın ilk ışıklarıyla başlayan göç kafileleri kilometreler boyunca uzanırdı.

Önde aksakallar yürürdü.

Ardından atlılar...

Sonra sürüler...

Kadınlar...

Çocuklar...

Yüklü develer...

En arkada genç delikanlılar...

Dağların içerisinde ilerleyen bu kafileler bazen küçük bir devlet gibi görünürdü.

Arif Bey'in sesi alçaldı.

"Dedem anlatırdı."

"Eskiden burada Karagözlü Obası geçermiş."

"Bir yaz vakti ani bir fırtına çıkmış."

Bulutlar sanki hikâyeyi desteklercesine güneşin önüne geldi.

"Oba dağın üzerinde mahsur kalmış."

"Çocuklar ağlamış..."

"Hayvanlar dağılmış..."

"Tam herkes umudunu kaybediyorken beyaz sakallı yaşlı bir Yörük çıkagelmiş."

Nursel merakla sordu.

"Sonra ne olmuş?"

Arif Bey gülümsedi.

"Yaşlı adam obayı güvenli geçide götürmüş."

"Sabah olduğunda ortalıkta yokmuş."

Aylin hafifçe güldü.

"Bir efsane yani."

Arif Bey başını salladı.

"Belki."

Sonra uzak bir zirveyi gösterdi.

"Ama o zirvenin adı neden Ak Sakallı Tepe biliyor musunuz?"

Kimse cevap veremedi.

Sadece rüzgâr konuşuyordu.

Yol boyunca ilerledikçe hikâyeler çoğalıyordu.

Her kayanın altında bir söylence...

Her çeşmenin başında bir hatıra...

Her geçitte bir destan vardı.

Fatma Hoca yürürken şöyle dedi:

"İnsan burada tarihin içinde yürüdüğünü hissediyor."

Arif Bey başını salladı.

"Çünkü tarih burada bitmedi."

"Burada yaşamaya devam ediyor."

Öğleden sonra Belenalan'a yaklaşılırken ekip yüksek bir sırt hattına çıktı.

Tam o anda gökyüzünde üç kartal belirdi.

Kanatlarını neredeyse hiç çırpmadan yükseliyorlardı.

Daireler çizerek grubun üzerinde süzüldüler.

Hasan Hoca başını kaldırdı.

"Torosların efendileri..."

Arif Bey gülümsedi.

"Dedelerimiz kartalların yalnız kuş olmadığını söylerdi."

"Onlar dağların hafızasını taşır."

Kimse itiraz etmedi.

Çünkü o anda kartallar gerçekten de sıradan görünmüyordu.

Sanki binlerce yıldır bu yolu izliyorlardı.

Roma askerlerini...

Selçuklu kervanlarını...

Osmanlı göçlerini...

Ve şimdi Hakret Trekking ekibini...

Osman bir kayanın üzerine çıkıp karşı vadileri fotoğrafladı.

Vizörden baktığında uzakta uzun bir hareket gördü.

İnsanlara benziyordu.

Arka arkaya ilerleyen gölgeler...

Yük taşıyan hayvanlar...

Bir kervan...

Deklanşöre bastı.

Tekrar baktı.

Hiçbir şey kalmamıştı.

Vadide yalnızca rüzgâr dolaşıyordu.

Ama Osman'ın içinde tuhaf bir his vardı.

Belki de Via Sebaste gerçekten geçmişi unutamamıştı.

Belki de iki bin yıllık yol bazen eski yolcularını yeniden yürütüyordu.

Ve Belenalan henüz başlangıçtı.

Çünkü önlerinde Dikmen geçitleri vardı...

Ve Toroslar'ın en eski Yörük sırları hâlâ anlatılmayı bekliyordu.


DİKMEN GEÇİDİ- KURTLU BOĞAZ

Belenalan geride kaldığında yolun rengi değişti.

Sanki Toroslar'ın güler yüzü orada kalmıştı.

Önlerinde uzanan güzergâh ise daha sert, daha vahşi ve daha eski görünüyordu.

Yüzyıllardır kullanılan Via Sebaste burada dağların kalbine giriyordu.

Patikalar daralıyor...

Uçurumlar derinleşiyor...

Ormanlar koyulaşıyordu.

Gökyüzü bile farklı görünmeye başlamıştı.

Rüzgâr artık bir dost gibi esmek yerine eski bir savaşçının fısıltılarıyla kulağa çarpıyordu.

Şahin Hoca haritasını katlayıp çantasına koydu.

"Dikkatli yürüyoruz arkadaşlar."

Kimse konuşmadı.

Çünkü herkes önlerinde yükselen dağ duvarını görüyordu.

Burası Dikmen geçitlerine giden yoldu.

Asırlar boyunca kervanların en çok çekindiği yerlerden biri...

Arif Bey öne geçti.

Bastonuyla eski yolun taşlarını işaret etti.

"Bu bölgenin eski adı Kurtlu Boğaz'dı."

Bir anda dikkatler ona yöneldi.

"Kurtlar yüzünden mi?" diye sordu Gökçen.

Arif Bey başını salladı.

"Yalnızca kurtlar değil..."

Sonra yavaşça devam etti.

"Eskiden burası kervancıların korkulu rüyasıymış."

Rüzgâr kayalıkların arasında uzun bir uğultuyla dolaştı.

"Yol dar..."

Geçit karanlık...

Ve hava değişti mi geri dönüş zor..."

Osman etrafına baktı.

Gerçekten de dağlar burada farklı görünüyordu.

Vadi derinleşmişti.

Çamlar sıklaşmıştı.

Kayalar ise dev muhafızlar gibi iki yana dizilmişti.

Yüzyıllar önce...

Bir sonbahar günü...

Konya tarafından gelen büyük bir ticaret kervanı bu geçide ulaşmıştı.

Yüzlerce deve...

Onlarca atlı muhafız...

Baharatlar...

İpekler...

Bakır yükleri...

Kıymetli mallar...

Kervanın başında ise Ak Sakallı Yusuf adında yaşlı bir kervanbaşı bulunuyordu.

Yaşlı adam yıllardır bu dağları aşardı.

Her geçidi tanırdı.

Her çeşmeyi bilirdi.

Ama o gün havada bir tuhaflık vardı.

Gökyüzü durgundu.

Kuşlar susmuştu.

Ve dağlar sessizdi.

Çok sessiz...

Dedikleri gibi oldu.

Gece yaklaşırken fırtına patladı.

Kar yağmaya başladı.

Kervan yolunu kaybetti.

Develerin çan sesleri tipi içerisinde kayboldu.

İnsanlar birbirini göremez oldu.

Tam herkes umudu kesmişken uzakta bir ışık belirmiş.

Tek bir fener.

Sonra ikinci.

Ardından üçüncü...

Kervan ışıkları takip etmiş.

Sabaha kadar ilerlemiş.

Güneş doğduğunda kendilerini güvenli bir yayla düzlüğünde bulmuşlar.

Fakat ışıkları taşıyan kimse ortada yokmuş.

Yıllarca insanlar bunun Via Sebaste muhafızlarının ruhları olduğunu anlatmış.

Sevgi ürperdi.

"Gerçekten böyle şeylere inanıyorlar mıymış?"

Arif Bey tebessüm etti.

"Dağ insanı gördüğüne inanır."

Hasan Hoca da ekledi:

"Bazen açıklayamadığı şeylere de."

Ekip yürümeye devam etti.

Ancak herkes istemsizce çevreyi izlemeye başlamıştı.

Çünkü bu dağlar, insanı hikâyelerin içine çekiyordu.

Bir süre sonra yol daha da yükseldi.

Kayalık bir sırt hattına ulaştılar.

Karşılarında uzanan manzara nefes kesiciydi.

Batıda Akdeniz'in ışığı...

Doğuda Torosların sonsuz sıraları...

Kuzeyde sisler arasında kaybolan vadiler...

Ve güneyde uçsuz bucaksız çam denizleri...

Aylin bir kayanın üzerine oturdu.

"Bu manzara için bile bütün yorgunluğa değer."

Şahin Hoca gülümsedi.

"İşte Toroslar böyle kandırır insanı."

Herkes güldü.

Ama biliyorlardı.

Dağ insanı bir kez bu manzaraları gördü mü tekrar geri dönmek isterdi.

Derya Hanım yeniden bir keşif yapmıştı.

Yolun kenarında büyüyen yaşlı sedirlerin diplerinde farklı mantar türleri bulmuştu.

Onları incelerken Arif Bey yaklaşarak şöyle dedi:

"Dedem derdi ki..."

"Bir sediri tanımadan bu dağları tanıyamazsın."

Ve anlatmaya başladı.

Eskiden Yörükler yaşlı sedirlere saygı gösterirmiş.

Onları canlı bir varlık olarak görürlermiş.

Yüzlerce yıldır ayakta duran bazı ağaçların göç yollarını koruduğuna inanırlarmış.

Göç zamanı yaşlılar sürülere bakmadan önce ağacın gövdesine dokunur, bereket dilerlermiş.

Kimileri buna inanış derdi.

Kimileri gelenek.

Ama Toroslar ‘da ikisi çoğu zaman aynı şeydi.

Öğleden sonra güneş alçalmaya başladığında ekip Dikmen'e yaklaşan son sırt hattına ulaştı.

Arif Bey durdu.

Uzakta görünen dağ silsilesini gösterdi.

"Hikâyelerin çoğu orada başlar."

Osman objektifini kaldırdı.

Sislerin arasında yükselen koyu renkli dağ sırtlarına baktı.

Tam o sırada görüntünün derinliklerinde sanki hareket eden siluetler gördü.

Atlılar...

Develer...

Yürüyen insanlar...

Bir anlığına hepsi görünür oldu.

Sanki bin yıl öncesinden bir kervan yeniden yola çıkmıştı.

Deklanşöre bastı.

Fotoğrafı kontrol etti.

Yalnızca dağlar görünüyordu.

Başka hiçbir şey yoktu.

Ama bu kez içinden bir ses, gördüğünün yalnızca hayal olmadığını söylüyordu.

Güneş batıya eğilirken Dikmen Köyü'nün ilk taş yapıları uzaktan görünmeye başladı.

Ancak Arif Bey'in anlattığı son cümle herkesin zihnine kazındı:

"Via Sebaste yalnızca bir yol değildir."

"Eğer dikkatle dinlerseniz..."

"Geçmiş hâlâ yürümeye devam eder."

Ve o akşam, Dikmen'in üzerine çöken kızıl gün batımında, sanki gerçekten de eski kervanların çan sesleri rüzgârla birlikte dağların arasında yankılanıyordu...


YEDİ ÇANLI KERVAN

Dikmen'e ulaştıklarında güneş batıya yaslanmıştı.

Köyün taş evleri, kızıl akşam ışığında adeta ateş renginde parlıyordu.

Toroslar'ın yüksek sırtlarında dolaşan rüzgâr artık gün boyu süren yolculuğun yorgunluğunu taşıyordu.

Hakret Trekking ekibi köyün üst yamacındaki eski çeşmenin yanında mola verdi.

Çantalar yere bırakıldı.

Batonlar kayalara yaslandı.

Ayakkabıların altındaki iki bin yıllık yolun tozu havaya karışıyordu.

Uzaklardan keçi çanlarının sesi geliyordu.

Sessizliği ilk bozan Arif Bey oldu.

Çeşmeden avuçlarına su alıp yüzünü yıkadı.

Sonra yavaşça doğruldu.

Gözleri, Dikmen'in yukarısındaki karanlık dağlara çevrildi.

"Biliyor musunuz..." dedi.

"Bu dağlarda anlatılan en eski hikâyelerden biri Yedi Çanlı Kervan'dır."

Bir anda herkes sessizleşti.

Osman fotoğraf makinesini yanına bıraktı.

Esra merakla yaklaştı.

Derya Hanım bile mantar notlarını kapatıp Arif Bey'e döndü.

Çünkü dağ insanları bir efsaneyi anlatmaya başladığında rüzgâr bile dinlerdi.

Arif Bey anlatmaya başladı.

"Tam üç yüz yıl önce..."

"Bu yol hâlâ Anadolu'nun en önemli kervan yollarından biriyken..."

"Akdeniz limanlarından gelen büyük bir ticaret kafilesi bu dağlara ulaşmış."

Kervanda kırktan fazla deve varmış.

Develerin sırtında ipekler...

Baharatlar...

Bakır işlemeler...

Kıymetli kumaşlar...

Ve uzak diyarların malları bulunuyormuş.

Kervanın başında ise Hacı Mustafa adında yaşlı bir kervanbaşı varmış.

Hayatının otuz yılını yollarda geçirmiş.

Konya'dan Şam'a...

Antalya'dan Kayseri'ye kadar bütün güzergâhları ezbere bilirmiş.

Fakat o yıl...

Toroslar farklıymış.

Sonbahar erken gelmiş.

Yüksek geçitlere ilk kar düşmüş.

Vadiler sisle dolmaya başlamış.

Ama kervanın yetişmesi gereken bir pazar varmış.

Hacı Mustafa beklemek istememiş.

Yola devam etmişler.

İşte hata da burada başlamış.

Üçüncü gün...

Kervan Dikmen ile Sadıklar arasındaki yüksek geçitlere ulaşmış.

Hava önce durgunlaşmış.

Sonra kuşlar susmuş.

Daha sonra rüzgâr kesilmiş.

Dağlar sessizliğe gömülmüş.

Toroslar ‘da yaşayan herkes bilir.

Dağ sessizleşirse dikkat etmek gerekir.

Çünkü büyük fırtınalar önce sessizlikle gelir.

Yaşlı Yörükler bunu yüzyıllardır anlatırmış.

Ama kervancılar devam etmiş.

Akşam üzeri gökyüzü kararmaya başlamış.

Bulutlar dağların üzerinden koşarak gelmiş.

Bir anda tipi başlamış.

Öylesine yoğunmuş ki insanlar yanlarındaki develeri göremez olmuş.

Çan sesleri birbirine karışmış.

Rüzgâr uğuldamış.

Kar develerin dizlerine kadar yükselmiş.

Ve sonra...

Kervan kaybolmuş.

Bir gün geçmiş.

Sonra iki gün...

Üç gün...

Ama kervandan haber alınamamış.

O dönemin insanları aramaya çıkmış.

Yörük obaları birleşmiş.

Atlılar günlerce dağlarda dolaşmış.

Ne bir deve bulunmuş.

Ne bir insan.

Ne bir yük.

Ne de bir iz.

Sanki kervan dağların içine karışıp yok olmuş.

Aradan yıllar geçmiş.

Sonra onlarca yıl daha...

Hikâye unutulmaya başlamış.

Ta ki bir geceye kadar.

Sadıklar yaylasına çıkan bir çoban ilginç bir şey duyana kadar.

Ay ışıklı bir geceymiş.

Çoban sürüsünü dinlendirirken uzaktan çan sesleri gelmeye başlamış.

Önce tek bir çan...

Sonra iki...

Sonra üç...

Ve sonunda yedi ayrı çanın sesi...

Çanlar yaklaşıyor gibiymiş.

Sonra uzaklaşıyor...

Tekrar yaklaşıyor...

Ama görünürde hiçbir şey yokmuş.

Ne deve...

Ne insan...

Hiçbir şey...

Sadece çan sesleri...

Ertesi sabah köye dönen çoban yaşadıklarını anlatmış.

Yaşlılar birbirlerine bakmış.

Ve içlerinden biri şöyle demiş:

"Geri dönmüşler."

İşte o günden sonra efsane başlamış.

Yörükler, kaybolan kervanın ruhlarının hâlâ Via Sebaste üzerinde dolaştığına inanmış.

Geceleri duyulan yedi ayrı çan sesi yüzünden de hikâyenin adı Yedi Çanlı Kervan olmuş.

Rüzgâr yeniden esmeye başladı.

Dikmen'in üzerindeki çamlar sallanıyordu.

Kimse konuşmuyordu.

Çünkü anlatılan hikâyenin içinde Toroslar'ın kendisi vardı.

Arif Bey devam etti:

"Dedem bu hikâyeyi anlatırken hep aynı şeyi söylerdi."

"Dağlar kimseyi kaybetmez."

"Dağlar sadece bazılarını hafızasında saklar."

Tam o sırada uzaklardan gelen gerçek bir çan sesi duyuldu.

Herkes irkildi.

Bir keçi sürüsü yamaçtan aşağı iniyordu.

Gülüşmeler başladı.

Ancak içlerinden hiçbiri az önceki hikâyeyi tamamen unutamamıştı.

Çünkü Toroslar ‘da efsaneler ile gerçeklerin sınırı çok inceydi.

Özellikle Via Sebaste üzerinde yürüyorsanız...

Gece çökmeye başlarken Osman son kez makinesini kaldırdı.

Dikmen'in üzerindeki dağları fotoğraflamak istedi.

Ve tam deklanşöre basacağı sırada...

Uzak bir sırt hattında yedi küçük ışık gördü.

Sanki art arda dizilmiş fenerler...

Bir kervan düzeninde ilerliyorlardı.

Birkaç saniye sonra sis yükseldi.

Işıklar kayboldu.

Fotoğrafı kontrol etti.

Görüntüde hiçbir şey görünmüyordu.

Yalnızca dağlar...

Yalnızca Toroslar...

Ve onların sakladığı sırlar...

Osman fotoğraf makinesini yavaşça indirdi.

Çünkü ilk kez hissetmişti.

Bu yol yalnızca tarihin değil...

Efsanelerin de yoluydu.

Ve önlerinde Sadıklara uzanan güzergâh vardı.

Via Sebaste'nin en yalnız, en görkemli ve en gizemli bölümü...

Orada Toroslar'ın en yaşlı hikâyeleri onları bekliyordu.

Dağların muhafızları...

Kayıp göç yolları...

Ve yalnızca rüzgârın bildiği sırlar.


YAYLAYA GİDEN İNSANLAR

Dikmen geride kalırken, Via Sebaste'nin taşları bir kez daha ayakların altında uzanıyordu.

Fakat bu kez yürüyüşçüler yalnızca yolu görmüyordu.

Artık o taşların üzerinde yaşamış insanları da hayal edebiliyorlardı.

Çünkü Arif Bey'in anlattığı hikâyeler, geçmişin kapılarını aralamıştı.

Sadıklar yönüne uzanan güzergâhta ilerlerlerken yolun iki yanında yaşlı ardıçlar ve sedirler yükseliyordu.

Rüzgâr bazen ağaçların arasında dolaşıyor, bazen kayalara çarpıp geri dönüyordu.

Tam o sırada Arif Bey durdu.

Karşıdaki geniş vadiyi gösterdi.

Vadinin tabanında ince çizgiler halinde eski geçitler seçiliyordu.

Bugün yalnızca keçilerin kullandığı dar patikalar gibi görünseler de bir zamanlar binlerce insanın yürüdüğü yollar olmuşlardı.

"Şimdi size Toroslar'ın gerçek sahiplerinden bahsedeceğim."

Herkes sustu.

Çünkü Arif Bey'in sesindeki ton değişmişti.

Bu kez anlatacağı şey bir efsane değil, yaşamın ta kendisiydi.

"Yörük göçü..."

Dedi yavaşça.

"Öyle bugünün insanının anlayabileceği bir yolculuk değildi."

Karşıdaki sırtları gösterdi.

"Düşünün..."

"Bir gün değil."

"Bir hafta değil."

"Bazen aylar süren yürüyüşler..."

"Nesiller boyunca aynı güzergâh..."

"Nesiller boyunca aynı dağlar..."

Bahar sonu geldiğinde obalarda büyük hazırlık başlardı.

Önce kadınlar çadırları toplamaya başlardı.

Kara keçi kılından örülmüş çadırlar sökülür...

Kumaşlar dürülür...

Bakır kaplar temizlenir...

Kış boyunca kullanılan bütün eşyalar yolculuğa hazırlanırdı.

Çocuklar heyecanla koşuştururken yaşlılar sessizce gökyüzünü izlerdi.

Çünkü göçün zamanı doğanın karar verdiği bir zamandı.

Karlar çekilecek...

Otlar yükselecek...

Sular çoğalacak...

Ve yayla çağıracaktı.

Sonra bir sabah...

Henüz güneş doğmadan hareket başlardı.

En önde sürüyü bilen yaşlı çobanlar yürürdü.

Arkalarında yüzlerce keçi...

Koyun...

Keçi çanlarının sesi kilometreler boyunca yayılırdı.

Sürünün ardından develer gelirdi.

Yüklü develer...

Çadırlar...

Yataklar...

Yiyecek çuvalları...

Dokuma tezgâhları...

Bakır kazanlar...

Bir evde ne varsa hepsi develerin üzerindeydi.

Çünkü Yörükler yalnızca eşyalarını değil...

Hayatlarını taşırlardı.

Kadınlar yol boyunca obanın düzenini korurdu.

Kimi çocukları gözetirdi.

Kimi hasta hayvanlarla ilgilenirdi.

Kimi mola yerlerini hazırlardı.

Yaşlı nineler yolculuk boyunca eski destanları anlatırdı.

Köroğlu'nu...

Karacaoğlan'ı...

Toroslar ‘da yaşamış beyleri...

Kayıp obaları...

Göç yollarını...

Çocuklar ise başlı başına bir dünya olurdu.

Yol onlar için maceraydı.

Yeni dereler...

Yeni mağaralar...

Yeni ağaçlar...

Yeni dağlar...

Her virajın ardından başka bir keşif çıkardı.

Birçok çocuk yürümeyi bu yollarda öğrenirdi.

Hayatı bu yollarda öğrenirdi.

Dağı, taşı, ağacı, bulutu tanırdı.

Çünkü Toroslar onların öğretmeniydi.

Arif Bey'in gözleri uzaklara dalmıştı.

Sanki dedesinin anlattığı günleri görüyordu.

"Dedem anlatırdı..."

"Bir göç kafilesi bazen bir kilometreden uzun olurdu."

Osman gözlerinin önünde canlandırmaya çalıştı.

Vadinin içinde uzanan yüzlerce hayvan...

Yüzlerce insan...

Dalgalanan çadır bezleri...

Yükselen çan sesleri...

Toz bulutları...

Türküler...

Çocuk kahkahaları...

Ve yavaş yavaş dağlara doğru akan bir insan nehri...

"Akşam olunca..."

Diye devam etti Arif Bey.

"Obalar uygun bir düzlük bulurdu."

Ateşler yakılırdı.

Çadırlar kurulurdu.

Hayvanlar toplanırdı.

Göç durmuş gibi görünürdü.

Ama aslında devam ederdi.

Çünkü hikâyeler yürümeye başlardı.

Ateş başında yaşlılar konuşurdu.

Gençler türkü söylerdi.

Sazlar çalardı.

Dağlardan yankılar geri dönerdi.

Çocuklar ateş ışığında uykuya dalardı.

Yıldızlar ise çadırların üzerinde bekçilik yapardı.

Toros geceleri başka olurdu.

O kadar karanlık...

O kadar berrak...

O kadar yakın...

Ki Samanyolu bazen bir nehir gibi gökyüzünü ikiye ayırırdı.

Derya Hanım çevredeki yaşlı sedirlere baktı.

"Bütün bunlar burada yaşandı öyle değil mi?"

Arif Bey gülümsedi.

"Tam burada."

Sonra eliyle Via Sebaste'yi işaret etti.

"Belki tam şu taşın üzerinde bir çocuk oturmuştu."

"Belki şu kayanın yanında bir oba dinlenmişti."

"Belki şu vadide binlerce keçi geçmişti."

"Ve belki şu rüzgâr onların türkülerinden bir parçayı hâlâ taşıyordur."

O anda esen rüzgâr gerçekten farklı geldi.

Sanki uzaklardan bir kaval sesi duyulmuş gibi oldu.

Belki yalnızca rüzgârdı.

Belki de dağların hafızası...

Kimse emin olamadı.

Ama herkes aynı duyguyu hissetti.

Yürüdükleri yol yalnızca bir Roma yolu değildi.

Yalnızca Via Sebaste değildi.

Bu yol Anadolu'nun göç yoluydu.

Nesiller boyunca insanların umutlarını taşıyan yoldu.

Bir çocuğun büyüdüğü...

Bir yaşlının son kez yürüdüğü...

Bir obanın geleceğe ulaştığı yoldu.

Ve şimdi...

Trekking ekibi aynı taşların üzerinde yürüyor...

Geçmişin ayak izlerini takip ediyordu.

Önlerinde Sadıklar vardı.

Fakat Toroslar'ın anlatacağı daha çok hikâye bulunuyordu.

Çünkü her dağın bir efsanesi...

Her patikanın bir hatırası...

Ve her taşın altında saklanan bir insan hikâyesi vardı.


TOROSLAR GÖÇ TÜRKÜSÜ

(Uzun Hava)

Yürü bre kervan yürü, Toros bize yol verir, Taşına bastığım dağlar, Dedemin izini bilir.

Ak pınardan su doldurdum, Yayla yönün seçtim bugün, Göç yolları çağırıyor, Bulut olmuş eski düğün.

Hey hey Toros dağları, Duman almış başları, Önümüzde yayla yolu, Arkamızda kışları.

Çalın çanlar keçilerim, Yankılansın taşlara, Via Sebaste uzanır, Geçmişten yarınlara.

Belenalan'dan geçerken, Kartal süzülür gökten, Dikmen yolu görünür de, Yürek alır kuvvetten.

Sadıklar'ın yamaçları, Sedir kokar rüzgârda, Bir oba göç ediyor ki, Bin yıllık hatırada.

Hey hey Toros dağları, Duman almış başları, Önümüzde yayla yolu, Arkamızda kışları.

Çalın çanlar keçilerim, Yankılansın taşlara, Via Sebaste uzanır, Geçmişten yarınlara.

Kıl çadırım yük devede, Kuzular ana izinde, Yaşlı anam dua eder, Nazar değmesin diye.

Çocuk koşar ardıçlarda, Kaval çalar bir yiğit, Göç dediler, yol dediler, Asıl göçtür ömür işit.

Yürü bre kervan yürü, Ak bulutlar göç eder, İnsan gelir insan gider, Yollar baki kalır der.

Şahin Hoca önde gider, Arif Bey yol gösterir, Torosların taşlarında, Geçmiş bugünle yürür.

Hey hey Toros dağları, Şahit olun sözlere, Yedi canlı kervan döner, Rüzgâr olur bizlere...

DİKMEN'DEN SADIKLAR'A UZANAN SON YOL

Dikmen'in yukarısındaki son çeşmede verilen kısa molanın ardından ekip tekrar hareket etti.

Güneş artık tam tepeye yaklaşmıştı.

Sabah Sarıhacılar ‘da başlayan yolculuk saatlerdir devam ediyordu.

Ayaklar yorulmaya başlamıştı.

Omuzlardaki çantalar ilk kilometrelere göre biraz daha ağır geliyordu.

Ama hiç kimsenin yüzünde şikâyet yoktu.

Çünkü Via Sebaste insanı yormakla kalmıyor, ödüllendiriyordu da.

Her virajın ardından yeni bir manzara açılıyor...

Her yükseltinin ardından yeni bir hikâye ortaya çıkıyordu.

Şahin Hoca önde ilerlerken yanındaki Arif Bey güzergâhı gösteriyordu.

Hasan Hoca zaman zaman grubun arkasına dönüyor, kimsenin geride kalmamasına dikkat ediyordu.

Fatma Hoca ile Sema Hoca grubun enerjisini yüksek tutmaya çalışıyordu.

Aytekin Hoca ise her zamanki sakin tavrıyla yürüyüşçülerin temposunu dengeliyordu.

Patika bu bölümde daralmaya başladı.

Yolun sağ tarafında yükselen kayalıklar vardı.

Sol tarafta ise yüzlerce metre aşağı inen vadiler...

Toroslar artık bütün görkemiyle kendini hissettiriyordu.

Esra yürürken bir süre sessiz kaldı.

Karşıdaki sırta bakıyordu.

"İnsan burada zamanı unutuyor."

Osman gülümsedi.

Makinesini kaldırıp birkaç kare çekti.

"Belki de zaman burada gerçekten daha yavaş akıyordur."

Yanlarından geçen Cenk kahkaha attı.

"Ya da biz yorulduk."

Bu söz bütün grubu güldürdü.

Dağlar bazen insanı susturur, bazen de en güzel sohbetleri yaptırırdı.

Yolun kenarında yaşlı bir ardıç ağacı yükseliyordu.

Derya Hanım ağacın dibinde duruverdi.

Bir şeyi fark etmişti.

Herkes onu tanıyordu artık.

Derya Hanım duruyorsa kesin ilginç bir şey vardı.

Gerçekten de ağacın köklerinin arasında farklı mantar türleri büyüyordu.

Derya Hanım heyecanla anlatmaya başladı.

Nursel, Sevgi ve Gökçen dikkatle dinliyorlardı.

Ayşe ise telefonu ile fotoğraf çekiyordu.

Aylin bir taraftan dinlerken bir taraftan karşı dağları seyrediyordu.

Rüzgâr saçlarını savuruyordu.

Tam karşı yamaçta süzülen kartal dikkatini çekmişti.

"Baksanıza..."

Dedi.

Herkes gökyüzüne baktı.

Dev bir kaya kartalı, neredeyse kanat çırpmadan yükseliyordu.

Arif Bey onu izledi.

"Bizim büyükler kartalların göç yollarını koruduğunu söylerdi."

Türkülerde bile adı geçerdi onların.

Çünkü kartallar her şeyi görürdü.

Yolcuları...

Kervanları...

Yörükleri...

Ve dağları...

Patika yeniden yükselmeye başladı.

Bu bölüm yolun en sert etaplarından biriydi.

Güneş tam karşıdan vuruyordu.

Taşlar sıcaklaşmıştı.

Artık sohbetler azalmıştı.

Herkes kendi nefesinin ritmini dinliyordu.

Sadece baton sesleri duyuluyordu.

Tık...

Tık...

Tık...

Bazen de uzaktan gelen keçi çanları...

İşte tam o sırada Arif Bey tekrar konuşmaya başladı.

"Şu karşı sırtı görüyor musunuz?"

Herkes baktı.

Uzakta ince bir geçit görünüyordu.

"Eskiden büyük göç kafileleri oradan gelirdi."

Sonra gözlerini kapatıp anlatmaya başladı.

Ve herkes sanki gördü.

Binlerce keçi...

Yüzlerce koyun...

Kıl çadır yüklü develer...

Atlı çobanlar...

Türkü söyleyen kadınlar...

Koşuşturan çocuklar...

Toz bulutları...

Kaval sesleri...

Çan sesleri...

Ve Toroslara doğru akan bir insan nehri...

Bir an için sanki karşı sırt gerçekten canlanmıştı.

Via Sebaste yeniden geçmiş günlerine dönmüştü.

Sadıklara yaklaşırken manzara tamamen değişti.

Vadi genişledi.

Ceviz ağaçları görünmeye başladı.

Yolun çevresindeki bitki örtüsü değişiyordu.

Aşağıda taş evlerin damları seçilmeye başlamıştı.

İlk fark eden Sevgi oldu.

"Galiba Sadıklar göründü!"

Bir anda herkes durdu.

Şahin Hoca gülümsedi.

Aytekin Hoca bastonunu yere vurdu.

"İşte günün ödülü."

Saatlerdir yürüyen ekip bir anda yeniden enerji bulmuş gibiydi.

Osman makinesini kaldırdı.

Esra derin bir nefes aldı.

Cenk yeni fotoğraf açıları aramaya başladı.

Nursel, Gökçen, Ayşe ve Aylin köyü işaret ederek heyecanla konuşuyorlardı.

Sema Hoca sessizce ekibe baktı.

Yüzlerdeki mutluluk her şeye değerdi.

Çünkü bu yalnızca bir köye varış değildi.

Bu, Sarıhacılar'dan başlayan tarihi yolculuğun son büyük durağıydı.

Ve Via Sebaste'nin taşları, bir gün boyunca taşıdığı yeni yolcularını Sadıklara ulaştırmıştı.

Dağlar yine sessizdi.

Ama sanki memnundular.

Çünkü iki bin yıllık yol, o gün de yeni bir hikâyeyi hafızasına kaydetmişti.


SADIKLAR- TAŞ EVLERİN ARASINDA SAKLANAN ZAMAN

Sadıklar'ın ilk evleri görünmeye başladığında gün çoktan ikindiye dönmüştü.

Sabah Sarıhacılar'da başlayan yolculuk, Via Sebaste'nin taşları üzerinde saatlerce sürmüş; ekip Belenalan'ın geçitlerinden, Dikmen'in sırtlarından ve Yörüklerin asırlık göç yollarından geçerek Toroslar'ın kalbindeki bu kadim köye ulaşmıştı.

Ancak köyü uzaktan görmek başka, içine girmek bambaşka bir duyguydu.

Yol son bir viraj çizdi.

Sonra birkaç adım daha...

Ve Sadıklar bütün ihtişamıyla karşılarında açıldı.

Köy, dağın yamacına ustalıkla yerleştirilmiş gibiydi.

Sanki evler insanlar tarafından yapılmamış da dağın içinden kendiliğinden çıkmıştı.

Taş duvarlar güneş altında sarı ve gri tonlar arasında parlıyor, ceviz ağaçları evlerin üzerine gölgelik seriyordu.

Bazı evlerin bacalarından ince dumanlar yükseliyordu.

Uzaktan gelen odun kokusu rüzgâra karışıyordu.

Bahçelerde nazlı nazlı gezen tavuklar...

Duvar diplerinde uyuklayan kediler...

Çeşme başında su dolduran insanlar...

Hayat burada acele etmiyordu.

Toroslar'ın ritminde akıyordu.

Şahin Hoca köy girişinde kısa bir mola verdi.

"Arkadaşlar, işte Sadıklar."

Bu kısa cümle bile herkeste farklı bir duygu yarattı.

Çünkü saatlerdir anlatılan hikâyelerin sonunda artık hedefe ulaşılmıştı.

Osman fotoğraf makinesini kaldırdı.

Karşısındaki manzara tam bir Anadolu kartpostalı gibiydi.

Taş evlerin oluşturduğu dar sokaklar güneş ışığıyla aydınlanıyor, gölgelerde ise serinlik hissediliyordu.

Cenk çoktan farklı açılar aramaya başlamıştı.

Bir evin ahşap penceresinden süzülen ışığı yakalamaya çalışıyordu.

Esra ise taş bir duvarın önünde durmuş, sokak boyunca uzanan sessizliği dinliyordu.

Sanki köy konuşuyordu.

Ama yalnızca dinlemeyi bilenlere...

Grup köyün merkezine doğru ilerlerken bir evin önünde oturan yaşlı bir amca ayağa kalktı.

Başındaki kasket yılların izlerini taşıyordu.

Yüzü güneşte bronzlaşmıştı.

Derin çizgilerle kaplı ellerini bastonuna dayayarak yürüyüşçülere baktı.

Sonra gülümsedi.

"Ooo..."

"Yolcular gelmiş."

Herkes selam verdi.

Adamın gözlerinde yılların bilgeliği vardı.

Belki gençliğinde kendisi de aynı göç yollarında yürümüştü.

Belki Sadıklar'a gelen son büyük Yörük kafilelerini görmüştü.

Belki Arif Bey'in anlattığı hikâyelerin bazıları onun hafızasında da yaşıyordu.

Arif Bey yaşlı adamın yanına gitti.

İkisi eski dost gibi tokalaştılar.

Yöresel şiveleriyle kısa bir sohbet başladı.

Grup biraz ileride beklerken Fatma Hoca çevredeki evleri inceliyordu.

"Bu mimari gerçekten inanılmaz."

Gerçekten de evler Toros insanının karakterini yansıtıyordu.

Gösterişsiz...

Ama güçlü...

Sade...

Ama dayanıklı...

Taş duvarlar kışın soğuğuna direniyor, yazın serinlik sağlıyordu.

Ahşap hatıllar dağa uyumlu şekilde kullanılmıştı.

Her yapı burada yaşayan insanların doğayla kurduğu ilişkinin bir parçasıydı.

Derya Hanım köy meydanındaki yaşlı bir ceviz ağacına yaklaşmıştı.

Gövdesini inceleyerek sessizce konuştu.

"Bu ağaç çok şey görmüştür."

Hasan Hoca gülümsedi.

"Senden başka ağacın yaşını soran da olmamıştır."

Herkes güldü.

Günün yorgunluğu yerini huzura bırakmaya başlamıştı.

Köy meydanındaki çeşmeden buz gibi su akıyordu.

Nursel ilk olarak avuçlarını doldurdu.

"İşte gerçek dağ suyu."

Sevgi gülerek ona katıldı.

Aylin, Ayşe ve Gökçen de yüzlerini yıkadı.

Saatlerdir devam eden yürüyüşün yorgunluğu o serin suyla birlikte biraz olsun hafifledi.

Toroslar'ın kaynak suları her zaman yolcuların dostu olmuştu.

Roma kervanlarının da...

Yörük göçerlerin de...

Bugünün doğaseverlerinin de...

Bir süre sonra köy halkından birkaç kişi daha meydana geldi.

Merakla yürüyüşçülere bakıyorlardı.

Köylerde yabancı insan görmek hâlâ küçük bir olay sayılırdı.

Ama meraktan çok misafirperverlik vardı.

Bir teyze evinin önünden seslendi:

"Hoş geldiniz evlatlar..."

Bu iki kelime bile bütün yorgunluğu unutturuyordu.

Çünkü Toroslar'ın köylerinde misafir yalnızca ziyaretçi değil, emanet kabul edilirdi.

Osman o an fotoğraf makinesini indiriverdi.

Manzara kadar insanların yüzleri de önemliydi.

Bu köylerin asıl hazinesi taş evler değildi.

Burada yaşayan insanlardı.

Göç yollarının son tanıkları...

Dağ kültürünün son taşıyıcıları...

Yüzyıllardır süren yaşam biçiminin sessiz muhafızları...

Güneş yavaş yavaş batıya eğilmeye başlamıştı.

Taş duvarların üzerine düşen ışık artık altın rengine dönüşüyordu.

Gölgeler uzuyor...

Rüzgâr serinliyordu.

Köyün üzerinden geçen kartallar son kez daireler çiziyor, ardından yüksek kayalıklara yöneliyordu.

Hakret Trekking ekibi meydandaki çeşmenin yanında toplanırken Arif Bey uzaklara baktı.

Köyün üst tarafında uzanan eski göç yolunu gösterdi.

"Bakın..."

Herkes başını çevirdi.

"Sabah Sarıhacılar'daydık."

Kimse fark etmemişti.

Ama gerçekten de bir gün içinde yüzyılların içinden geçmişlerdi.

Roma askerlerinin yolunda yürümüş...

Yörüklerin izlerini takip etmiş...

Kervan hikâyeleri dinlemiş...

Ve Toroslar'ın yaşayan hafızasına ulaşmışlardı.

Via Sebaste onları yalnızca Sadıklar'a getirmemişti.

Geçmişin içine götürmüştü.

Ve şimdi köyün taş sokaklarında dolaşan serin rüzgâr, sanki eski yolcuların fısıltılarını taşıyarak aralarından geçiyordu.

Yol bitmiş gibi görünüyordu.

Ama herkes biliyordu ki bazı yolculuklar, insan eve döndükten sonra asıl başlardı.


GÜN BATARKEN- YOLCULARIN DİLİNDEN TOROSLAR

Sadıklar köy meydanındaki çeşmenin yanında verilen son molada güneş artık Toros zirvelerinin arkasına doğru eğilmeye başlamıştı.

Gün boyunca yürünen kilometreler ayaklarda tatlı bir yorgunluğa dönüşmüş, sabahın heyecanı yerini derin bir huzura bırakmıştı.

Çeşmeden akan buz gibi suyun sesi köyün sessizliğiyle karışıyordu.

Kimse acele etmiyordu.

Çünkü herkes biliyordu ki bu an, günün en değerli anlarından biriydi.

Yolun sonunda durup geriye bakabilmek...

Ve yaşananları yeniden hissedebilmek...

Şahin Hoca taş duvarlardan birine yaslandı.

Karşıdaki dağlara bakıyordu.

Yüzünde memnun bir ifade vardı.

"Güzergâh tamamlandı ama bugün herkes sadece yürümedi."

Dedi.

"Hepimiz bir hikâyenin içinden geçtik."

Kimse itiraz etmedi.

Çünkü Sarıhacılar'dan başlayan yolculuk artık sadece bir rota olmaktan çıkmıştı.

Fatma Hoca gözlerini köyün üzerindeki sırtlara çevirdi.

"En çok ne dikkatimi çekti biliyor musunuz?"

Diye sordu.

"Bu kadar büyük bir tarihin hâlâ burada yaşıyor olması."

"Etrafımıza bakınca yalnızca taş evler görüyorsunuz."

"Fakat aslında her taşın altında yüzlerce yıllık bir hikâye var."

Arif Bey başını salladı.

Sanki duyduğu her cümle ona dedesini hatırlatıyordu.

Hasan Hoca her zamanki sakinliğiyle konuştu.

"Ben bugün dağların sessizliğini dinledim."

Herkes dönüp ona baktı.

"Şehirde sessizlik boş gelir."

"Ama burada sessizlik dolu geliyor insana."

"Dinledikçe daha çok şey duyuyorsunuz."

Bu sözlerin ardından kısa bir sessizlik oldu.

Kimse konuşmadı.

Çünkü herkes aynı duyguyu yaşamıştı.

Aytekin Hoca gülümseyerek bastonunu yere vurdu.

"Benim aklım hâlâ Dikmen'deki tırmanışta kaldı."

Herkes güldü.

"Orası bizi biraz sınadı."

Sonra uzaktaki sırtları gösterdi.

"Ama o manzarayı görünce bütün yorgunluk unutuldu."

Gerçekten de unutulmuştu.

Via Sebaste insanı önce yoruyor sonra ödüllendiriyordu.

Sema Hoca grubun yüzlerine baktı.

"Ben insanların değişimini izlemeyi seviyorum."

Dedi.

"Sabah araçtan inen insanlarla şu anki insanlar aynı değil."

Osman gülümsedi.

Bu söz çok doğruydu.

Dağlar bazen insanın içinde görünmeyen kapılar açıyordu.

Esra köyün taş sokaklarına baktı.

"En çok köylerin sessizliği etkiledi beni."

Dedi.

"Sanki zaman burada biraz duruyor."

"Yavaşlıyor."

"İnsan kendini dinlemeye başlıyor."

Sadıklar'ın dar sokaklarından esen hafif rüzgâr sözlerine eşlik eder gibiydi.

Cenk makinesindeki fotoğrafları inceliyordu.

Bir kareyi gösterdi.

Sarıhacılar'ın düğmeli evlerinden biriydi.

"Bu yürüyüşte fotoğraf çekmek zorlaştı."

Dedi.

Herkes şaşırdı.

"Neden?"

"Çünkü her manzaradan sonra daha güzeli çıktı."

Kahkahalar yükseldi.

Ama aslında herkes aynı şeyi düşünüyordu.

Derya Hanım elindeki küçük not defterini kapattı.

"Ben bugün mantarlardan çok başka şeyler öğrendim."

Dedi.

"Doğanın aslında tek bir canlı gibi çalıştığını anlatıyordum."

Sonra çevredeki dağları gösterdi.

"Bugün anladım ki insanlar da öyle."

"Köyler birbirine bağlı."

"Yollar birbirine bağlı."

"Hikâyeler birbirine bağlı."

Arif Bey ona dönüp gülümsedi.

"İşte Toroslar'ın sırrı budur."

Dedi.

Nursel gözlerini karşı vadilere çevirdi.

"Yürürken kendimi bazen bir Yörük kafilesinin içinde hissettim."

Dedi.

"Arif Bey hikâye anlatırken gerçekten göç eden insanları gördüm sanki."

Sevgi başıyla onayladı.

"Ben de."

"Özellikle çan seslerini anlattığında..."

Bir an durdu.

"Hâlâ kulağımda gibi."

Aylin yukarıda süzülen kartalları gösterdi.

"Ben kartalları unutamayacağım."

Dedi.

"İnsan onların baktığı yerden dünyayı görmek istiyor."

Ayşe gülerek ekledi.

"Ben de o kadar yokuş çıktıktan sonra biraz kartal olmak isterdim."

Herkes yeniden güldü.

Gökçen gün boyunca çektiği fotoğrafları incelerken konuştu.

"Bir sürü fotoğraf çektim."

"Fakat hiçbir fotoğraf burada hissettiğim şeyi tam anlatamıyor."

Bu kez Osman başını salladı.

Bir fotoğrafçı olarak onu çok iyi anlamıştı.

Bazı manzaralar görüntüye sığmazdı.

Bazı duygular objektife yakalanamazdı.

Tam o sırada Arif Bey yavaşça ayağa kalktı.

Herkes ona döndü.

Yaşlı rehber yüzünü Toroslara çevirdi.

Bir süre sessiz kaldı.

Sonra yavaşça konuştu.

"Bugün sizler Via Sebaste üzerinde yürüdünüz."

"Roma askerlerinin yürüdüğü yerde yürüdünüz."

"Yörüklerin göç ettiği yerde yürüdünüz."

"Kervanların geçtiği yollardan geçtiniz."

Sonra gruba baktı.

"Ama bundan yıllar sonra hatırlayacağınız şey taşlar olmayacak."

Herkes sessizce onu dinliyordu.

"Birlikte yürüdüğünüz insanlar olacak."

Köy meydanında kısa bir sessizlik oluştu.

Dağların arasından serin bir rüzgâr geçti.

Ve o an herkes bunun yalnızca bir trekking faaliyeti olmadığını hissetti.

Bu bir yol arkadaşlığıydı.

Bir gün içinde kurulan ama yıllarca unutulmayacak bir bağdı.

Toroslar'ın iki bin yıllık yolunda bırakılmış yeni bir hikâyeydi.

Güneş son ışıklarını Sadıklar'ın taş duvarlarına vururken, Hakret Trekking ekibi sessizce dağlara baktı.

Çünkü bazı günler takvimde yalnızca bir tarih olarak kalır.

Bazıları ise insanın içinde yaşamaya devam eder.

Ve Via Sebaste'de geçirilen bu gün, işte onlardan biriydi.

GEÇMİŞİN İZLERİNDE, BUGÜNÜN YOLCULARI

Akşamın son ışıkları Sadıklar'ın taş evlerinin üzerinden çekilirken Toroslar yeniden kendi sessizliğine bürünüyordu.

Sabahın ilk saatlerinde Sarıhacılar'dan başlayan yolculuk artık sona yaklaşmıştı.

Ama gerçekte biten bir şey yoktu.

Çünkü bazı yollar yüründüğünde tamamlanmaz.

İnsanın içinde yaşamaya devam eder.

Via Sebaste işte böyle bir yoldu.

Hakret Trekking ekibi o gün yalnızca kilometreler aşmamıştı.

Yalnızca Sarıhacılar'dan Belenalan'a...

Belenalan'dan Dikmen'e...

Dikmen'den Sadıklar'a yürümemişti.

Binlerce yıl boyunca aynı taşlara basmış insanların izlerini takip etmişti.

Roma lejyonlarının ayak izleri...

Kervancıların umutları...

Yörük obalarının türkülerle süslenmiş göç yolları...

Çocuk kahkahaları...

Çan sesleri...

Kartalların gölgesi...

Ve Toroslar'ın hiç değişmeyen vakur duruşu...

Hepsi o gün yeniden canlanmıştı.

Şahin Hoca'nın önderliğinde başlayan bu yürüyüş boyunca Fatma Hoca'nın enerjisi, Hasan Hoca'nın dinginliği, Aytekin Hoca'nın tecrübesi ve Sema Hoca'nın içtenliği yol boyunca ekibe güç vermişti.

Arif Bey ise yalnızca bir rehber olmamıştı.

Dağların dili olmuştu.

Toroslar'ın hafızasını taşıyan bir anlatıcı gibi geçmiş ile bugünü bir araya getirmişti.

Osman objektifinden yalnızca manzaraları değil zamanı yakalamıştı.

Cenk ışığın peşinden giderken tarihin gölgelerini de fotoğraflamıştı.

Esra dağların sessizliğinde insanın kendi sesini bulmuştu.

Nursel, Sevgi, Aylin, Ayşe ve Gökçen her adımda doğanın farklı bir güzelliğini keşfetmişti.

Derya Hanım ise mantarların ve ormanların görünmeyen yaşam ağlarından başlayıp Toroslar'ın görünmeyen hikâyelerine uzanan bir yolculuk yaşamıştı.

Aslında herkes farklı bir şey bulmuştu o gün.

Ama herkes aynı yolda yürümüştü.

Ve işte yolculuğun gerçek anlamı burada saklıydı.

Bir zamanlar aynı yolu kullanan Yörükler de yalnızca yaylaya gitmiyordu.

Onlar beraber yürümeyi öğreniyordu.

Birlikte yorulmayı...

Birlikte sevinmeyi...

Birbirine güvenmeyi...

Aynı ateşin başında soluklanmayı...

Aynı gökyüzüne bakmayı...

Öğreniyordu.

Hakret Trekking ekibi de o gün bunun modern zamanlardaki karşılığını yaşamıştı.

Toroslar'ın zirveleri yavaş yavaş karanlığa gömülürken Via Sebaste'nin taşları bir kez daha sessiz kalıyordu.

Ama biliyorlardı.

Bu sessizlik boş değildi.

İçinde iki bin yıllık hatıralar vardı.

Roma askerlerinin ayak sesleri vardı.

Selçuklu kervanlarının çan sesleri vardı.

Yörüklerin kaval ezgileri vardı.

Ve artık bir ses daha vardı.

2026 yılında bu kadim yolu anmak için yürüyen Hakret Trekking ekibinin ayak sesleri...

Belki yıllar sonra başka yürüyüşçüler aynı patikalardan geçecekti.

Aynı taşlara basacaktı.

Aynı sedirlerin gölgesinde soluklanacaktı.

Belki onlar da Sarıhacılar'ın düğmeli evlerine bakacak...

Belenalan'ın rüzgârlarını dinleyecek...

Dikmen'in geçitlerini aşacak...

Sadıklar'ın taş sokaklarında dolaşacaktı.

Ve belki bilmeden bugünün hikâyesinin içinden geçeceklerdi.

Çünkü yollar insanlardan daha uzun yaşar.

Ama onları anlamlı kılan şey üzerinde yürüyen insanlardır.

O gün Toroslar'da yalnızca bir trekking faaliyeti yapılmadı.

Bir anma gerçekleştirildi.

Bir kültür yeniden hatırlandı.

Bir göç yolu yeniden canlandırıldı.

Geçmişin ayak izleri bugünün adımlarıyla buluştu.

Ve Via Sebaste, binlerce yıllık sessizliğinin ardından bir kez daha yolcularını bağrına bastı.

Güneş battı.

Rüzgâr dinmedi.

Kartallar yuvalarına döndü.

Köylerin ışıkları birer birer yanmaya başladı.

Toroslar yine yerinde kaldı.

Asırlardır olduğu gibi...

Ve dağlar, son yolcularını da uğurlarken sanki aynı cümleyi fısıldıyordu:

"İnsan gelir, insan gider...Kervanlar geçer, devletler değişir...Ama yol kalır.Ve yolu yaşatanlar unutulmaz..."

Böylece Sarıhacılar'da başlayan yolculuk Sadıklar'da sona erdi.

Fakat Via Sebaste'nin hikâyesi sona ermedi.

Çünkü o kadim yol, Toroslar'ın kalbinde yaşamaya devam ediyor.

Ve şimdi...

O hikâyenin bir parçası da Trekking ekibiydi.

YOL BİTMEZ, YOLCU DEĞİŞİR

Akşam Toroslar'ın omuzlarına yavaşça çökerken Sadıklar'ın taş evleri son güneş ışıklarıyla yanıyordu.

Dağlar kızıl...

Gökyüzü bakır rengindeydi...

Vadilerin içinden yükselen rüzgâr, gün boyunca yürünmüş patikaların üzerinden geçerek eski zamanlardan kalma sesleri taşıyordu.

Hakret Trekking ekibi köyün yukarısındaki son sırtın üzerinde durmuş geriye bakıyordu.

Uzaklarda Sarıhacılar vardı...

Daha gerilerde Belenalan...

Aralarda Dikmen'in geçitleri...

Ve onların arasında kaybolup giden Via Sebaste...

İki bin yıllık taş bir destan...

O an hiç kimse konuşmadı.

Çünkü bazı duyguların kelimesi olmaz.

Sabah gün doğarken başlayan yolculuk yalnızca bir yürüyüş değildi.

Onlar aslında geçmişin peşine düşmüştü.

Bir yolun hafızasını aramıştı.

Bir halkın izlerini sürmüştü.

Bir medeniyetin nefesini hissetmişti.

Ve gün sonunda anladılar ki Via Sebaste yalnızca taşlardan yapılmış eski bir Roma yolu değildi.

O yol...

Bir halkın yaşam damarlarından biriydi.

Bir zamanlar aynı taşlarda Roma askerleri yürüdü.

Zırhlarının sesi Toros vadilerinde yankılandı.

Sonra tüccarlar geldi.

Uzak diyarlardan getirdikleri malları develerle bu dağlardan geçirdi.

Sonra Yörükler geldi.

Yüzlerce yıldır olduğu gibi...

Türküleriyle...

Kaval sesleriyle...

Çocuklarıyla...

Sürüleriyle...

Hayalleriyle...

Ve umutlarıyla...

Via Sebaste onların yolu oldu.

Toroslar onların evi oldu.

Dağlar onların kaderi oldu.

O gün Hakret Trekking ekibi bu kadim yolun üzerinde yürürken aslında geçmişi anıyordu.

Bu bir trekking değildi.

Bu bir saygı yürüyüşüydü.

Bu bir anmaydı.

Bu bir kültür nöbetiydi.

Unutulmaya yüz tutmuş ayak izlerine yeniden basmaktı.

Sessizleşmiş türkülere yeniden kulak vermekti.

Yüzyıllardır aynı dağlara bakan insanların hatırasına selam göndermekti.

Şahin Hoca'nın kararlı adımları...

Fatma Hoca'nın enerjisi...

Hasan Hoca'nın bilge sessizliği...

Aytekin Hoca'nın yol arkadaşlığı...

Sema Hoca'nın sıcaklığı...

Arif Bey'in Toroslar kadar derin hikâyeleri...

Ve Esra, Osman, Cenk, Fatma, Nursel, Sevgi, Aylin, Gökçen, Ayşe ve Derya Hanım'ın aynı yol üzerinde birleşen adımları...

Artık Via Sebaste'nin hikâyesinin içinde yer alıyordu.

Belki bir gün unutulacaktı isimler...

Belki yıllar geçecekti...

Ama o günün hikâyesi kalacaktı.

Çünkü bazı yürüyüşler yalnızca yürüyenlere ait değildir.

Onlar yolun kendisine ait olur.

Rüzgâr yeniden esti.

Torosların yüksek sedirleri sallandı.

Sanki dağlar vedalaşıyordu.

Sanki yüzyıllardır yaptıkları gibi yeni yolcularını uğurluyorlardı.

Ve o anda insanın aklına şu soru geliyordu:

Acaba bundan yüz yıl önce burada duran bir Yörük de aynı manzaraya baktı mı?

Acaba göç yoluna düşen bir çocuk da aynı kartalları izledi mi?

Acaba kaybolan bir kervanın son yolcusu da bu dağlara dönüp son kez baktı mı?

Kimse bilmiyordu.

Ama şunu herkes hissediyordu...

Aralarındaki mesafe sandıkları kadar büyük değildi.

Çünkü aynı rüzgâr yüzlerine değiyordu.

Aynı dağlar üzerlerine yükseliyordu.

Aynı yol ayaklarının altından uzanıyordu.

Güneş son kez ufka dokundu.

Torosların zirveleri gölgeler içinde kaldı.

Ama tam o anda Via Sebaste altın bir çizgi gibi parladı.

Sanki bütün yüzyılların hatırası bir anlığına gün ışığına çıkmıştı.

Ve sanki yol kendi hikâyesini anlatıyordu:

"Ben Roma'yı gördüm...

Kervanları gördüm...

Göçleri gördüm...

Savaşları ve barışları gördüm...

Çocukları büyütüp yaşlıları uğurladım...

Nice insan geçti üzerimden...

Nice hikâyeyi sakladım...

Ve bugün...

Sizi de hafızama ekledim..."

İşte o gün

...

Sarıhacılar'dan başlayıp Belenalan'ın rüzgârlarına, Dikmen'in geçitlerine ve Sadıklar'ın taş sokaklarına uzanan yolculuk sona erdi.

Ama hiç kimse aynı insan olarak dönmedi.

Çünkü Via Sebaste insana sadece yol göstermez.

İnsana kim olduğunu hatırlatır.

Toprağa ait olduğunu...

Bir hikâyenin devamı olduğunu...

Ve aslında hepimizin, bizden önce yürüyenlerin bıraktığı izleri takip ettiğimizi...

Toroslar karanlığa gömülürken son ses rüzgârın içinden geldi.

Belki bir kartalın kanadından...

Belki yaşlı bir sedirin dallarından...

Belki de Yedi Çanlı Kervan'ın unutulmayan hikâyesinden...

Ama herkes aynı şeyi hissetti:

İnsan gelir, insan gider...

Dağlar kalır.

Kervanlar geçer...

Yollar kalır.

Ve bir gün, bir yolun hatırladığı insanlar, gerçekten hiçbir zaman kaybolmazlar.

Via Sebaste'nin taşlarına basan herkes, o büyük hikâyenin sonsuz bir parçası olur.

Toroslar'ın kadim göç yollarında yürüyen tüm yol arkadaşlarına, geçmişten bugüne bu kültürü yaşatan Yörüklere ve dağların sessiz hafızasına saygıyla..

 

 
 
 

Yorumlar


Join our mailing list

Thanks for submitting!

  • Youtube
  • Black Facebook Icon
  • Black Instagram Icon

© 2035 by The Mountain Man. Powered and secured by Wix

bottom of page